Ngày đăng: 08:36 28/08/2017

Những người viết trẻ đang ở đâu? Họ muốn gì?

Tham luận của nhà thơ Vi Thùy Linh tại Đại hội lần thứ XII, Hội Nhà văn Hà Nội nhiệm kỳ 2015-2020.

Đây là suy nghĩ thôi thúc trong tôi nhiều năm nay. Và nó càng trở thành cơn nhức nhối ở năm thứ 21 tôi theo văn nghiệp. Do có bài in từ năm 16 tuổi, tôi đã được dự nhiều kì hội nghị Những người viết văn trẻ toàn quốc và đến nay vẫn đang ở tuổi 37, trong khung tuổi dự - không phải Đại biểu, mà tư cách khách mời. Hội Nhà văn Hà Nội hiện có 644 hội viên, đông nhất trong các hội nghề nghiệp địa phương cả nước, nhưng lực lượng hội viên tuổi U40 không đạt nổi số người bằng số ngón một bàn tay. Một bàn tay thì không thể tạo nên tiếng vỗ tay, không thể khum che ngọn lửa.

Đọc bài của đồng nghiệp, đồng môn Bình Nguyên Trang: “Khi người trẻ còn đứng bên lề”, trên Báo Nhân dân 26/5/2017, tôi thấy nản. Mất 22 năm Hội Nhà văn Hà Nội mới tổ chức được Hội nghị Những người viết văn trẻ lần 2 vào mùa Thu năm 2015. Ai đủ sức chờ “đi hội” lần nữa, dù chỉ mất ¼ khoảng thời gian nói trên, bởi chỉ 1 nhịp 5 năm/lần Đại hội cũng dễ dàng biến người ta sang khung tuổi khác:Thanh niên thành trung niên, trung niên thành lão niên, thậm chí từ giã cõi đời. Kì Đại hội nào chẳng vãn hội viên đi. Với cuộc sống đầy rẫy thứ giả, rởm, và bẩn này, cái chết đâu chỉ là nguy cơ của người cao tuổi!

Tôi cứ nghĩ mãi: ai để họ- những người viết trẻ đứng bên lề, sao họ lại phải chịu đứng đó?Tương lai của bất cứ quốc gia nào đều trông đợi và hy vọng vào lực lượng thanh niên.Trẻ em luôn là đối tượng được ưu tiên, chăm chút của những quốc gia văn minh. Dân số già là sự lo lắng, vấn nạn, tình trạng báo động, dẫu đó là một siêu cường châu Á như Nhật Bản. Tôi lấylàm lạ khi Việt Nam95 triệu dân, đất nước đang phát triển với cơ cấu công dân được coi là dân số trẻ, nhưng đặc trưng của các Hội nghệ thuật là rất đông hội viên già, nếu không nói là chủ yếu. Cốt lõi vấn đề là gì? Những người trẻ yêu quý văn chương ngày càng ít. Họ chọn hoạt động độc lập hay thích tự khám phá? Hay bởi các Hội không có chính sách ưu đãi, gọi mời hấp dẫn?

Khác với lĩnh vực kinh tế, các tỉnh, thành phố, quốc gia đưa ra những chính sách thu hút đầu tư, lợi ích và lãi suất có thể dự đoán được; thì sự đầu tư trong nghệ thuật không thể áp dụng bằng những công thức cố định. Khái niệm trẻ - già luôn dễ dang dẫn đến tranh cãi, mâu thuẫn, thậm chí là chia rẽ, phân biệt. Có người trẻ tài ít mà bày đặt nói giọng đại sự, là “ông/bà cụ non”. Có người già lại mang tâm hồn trẻ trung, sức viết dồi dào, trăn trở đổi mới. Khái niệm trẻ - già xét theo tuổi đời có lằn ranh mềm ở năng lực, biên độ tư duy của tâm hồn, khả năng dám khác.Tôi là trẻ nhất (cả ở tư thế người được kết nạp lẫn hội viên) khi vào Hội Nhà văn HN năm 2000 và Hội Nhà văn VN năm 2007.Bằng ấy năm, tôi đã thấy, người trẻ gần như không có chân trong ban, hội đồng chuyên môn, hình như chẳng bao giờ được nghĩ đến việc bầu cử vào BCH.Trẻ là sung sức nhưng thường bị coi là “non nớt”  hay ấu trĩ cho rằng: xét tuổi là con, cháu sao lại vượt cấp người già? Chúng ta đã tụt lùi về tư duy, không bằng thế hệ trước. Thời mà đời sống vật chất còn thiếu thốn, đất nước còn gian khó, giá trị tinh thần được trân trọng, đồng nghiệp, công chúng, xã hội sẵn sàng tôn vinh tác giả có tài khi họ đang rất trẻ, trao những chức trách cho họ khi họ ở tuổi trên dưới 30, như thời Nguyễn Đình Thi.Chúng ta qua 30 năm đổi mới về kinh tế, nói quá nhiều về đổi mới mà lại lạc hậu, quan niệm bó hẹp, lỗi thời, đi lạc khỏi xu hương Thế giới.

Những quan niệm “bê-tông”, thiên kiến, cảm tính, bất an và ngờ vực, ganh ghét và đố kị, lòng tham và u tối… bủa vây, ghì vít, kéo chậm chúng ta. Sự cấp tiến, đột phá không phải ở việc nới lỏng tiêu chí kết nạp để lấy số lượng ào ạt theo đám đông phong trào mà là khuyến khích, khơi gợi và nâng niu những hạt giống tốt, những mầm chồi, cành xanh đầy sức sống và cống hiến. Tôi không tin việc những người viết trẻ quay lưng lại Hội đoàn, song tại sao họ lại vắng mặt trong các cuộc họp, Đại hội- những sự kiện quần tụ, tập hợp?!Bên cạnh việc sáng tác, tự bồi dưỡng tri thức, trách nhiệm căn bản của hội viên là đóng hội phí, đến dự các sự kiện khi được mời, đó là dịp gặp gỡ, giao lưu, kích ứng sáng tác còn nếu thích hoạt động đơn độc thì không vào Hội. Tôi ở cần sự yên tĩnh, thậm chí cô độc khi sáng tác, muốn có đội ngũ hùng mạnh, một đội hình say nghề nhiều hưng phấn. Song hôm nay, dù cô độc, tôi vẫn phải có mặt ở nơi này.Tôi đã một mình, hầu như luôn là trẻ nhất trong hầu hết các cuộc gặp mặt 8/3, 20/10,mọi cuộc họp chuyên môn, BCH mở rộng.

Tôi đâu có hãnh diện gì khi giữ danh hiệu “trẻ nhất” ấy trong phòng họp của Hội Nhà văn HN 19 Hàng Buồm hay hội trường Hội Nhà văn Việt Nam số 9 Nguyễn Đình Chiểu. Tôi đâu có hân hoan khi là người trẻ tuổi nhất trong BTC (thành viên Tiểu ban Văn kiện và Truyền thông) Đại hội nhiệm kì 12 này. Tôi đội mưa đi xe máy 8km đến dự họp dù mang bầu, con mới sinh, có lúc bế con theo khi không gửi được người trông và cháu cần bú mẹ; tôi thức suốt đêm dù tóc rụng hàng nắm bởi chỉ có thể cắt giấc ngủ để viết; tôi sẵ sang chịutốn tiền dù cần tiết kiệm để nuôi con, thuê khách sạn mỗi lần họp, Đại hội, có công việc Đoàn thể (tôi là hội viên của 4 Hội nghề nghiệp) không chỉ bởi con nhỏ, phải ở gần nơi họp để kịp chạy về cho con khỏi mệt lả  khóc vì đói, tiện nghỉ ngơi, không chỉ vì lòng nhiệt tình thuần túy mà là biểu hiện của lòng yêu nghệ thuật, khao khát tận hiến; mà bởi quyết liệt muốn người trẻ phải có mặt, có tiếng nói của mình.Không phải độc sáng mà cùng nhau tỏa sáng thành một làn sóng mãnh liệt.

 Gần một thế kỉ trước đã có phong trào Làn sóng mới trong điện ảnh Ý, gần hết 2 thập niên của thế kỉ 21 lẽ nào làn sóng mới của nền Văn học VN vẫn là ước mơ? Những người viết trẻ đang ở đâu? Họ mâu thuẫn nhau hay mâu thuẫn với ai? Hay mâu thuẫn với chính mình? Họ viết văn chỉ vì thích, tùy hứng. Mấy ai đam mê sống chết, bởi nghề văn là lao động khắc nghiệt, dấn thân là nhọc mệt, thiệt thòi. Ít người trẻ chọn văn chương làm nghiệp chung thân bởi xu hướng thực dụng và ích kỉ ngày càng lớn trong xã hội. Một nhiệm kì nữa tôi sẽ qua tuổi 40, thế hệ sau tôi là ai, có những ai? Quá nhiều câu hỏi mà chỉ thấy âm vọng tự vang như echo bởi chính tôi cũng không tìm được nổi một lực lượng đo hết chiều sâu, sự muốn của thế hệ người viết như tôi. Ai nhìn thấy màu tóc thật của thời nay, khi mọi loại tóc đều dễ biến hình bằng “nhuộm”.Không tham vọng là người lĩnh xướng vì không thích đồng ca, tôi muốn có tiếng nói, tiếng hát riêng trong hợp âm đồng thanh của khát vọng được viết, được cống hiến.

Khi đi đến tận cùng mình thì sẽ gặp mọi người. Vì trái tim đa tình bẩm sinh, tôi luôn sống tha thiết và thành thật, lao động tử tế và trong sáng. Tôi đang thật và đi đến tận cùng mình. Các bạn của tôi hãy đến đây, đến bên nhau, đến cùng tôi!“Bất cứ lúc nào trên sân khấu cuộc đời/ Tôi vẫn là diễn viên tồi/ Bởi không bao giờ hóa trang để nhập vai người khác.

4/8/2017

Tags
Chú ý: Mọi lời bình sẽ được kiểm duyệt trước khi đăng tải. Những lời bình chứa lời lẽ tục tĩu, khiếm nhã, liên quan tới vấn đề chính trị, tôn giáo sẽ tự động bị xoá bỏ.
h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai