Ngày đăng: 08:49 21/09/2015

“Viết về chiến tranh cách mạng và người lính là thiên chức”

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từng nhận xét: “Huế trong mùa xuân Mậu Thân năm 1968 rất oai hùng và vô cùng quyết liệt. Nhắc về giai đoạn này, tôi lại nhớ nhà văn Xuân Thiều và cuốn tiểu thuyết Huế - Mùa mai đỏ của ông...”.

Xuân Thiều nhập ngũ năm 1947, khi vừa 15 tuổi, thực thụ sống đời chiến sĩ nơi mặt trận, từ một người lính đến cán bộ đại đội, rồi sau đó làm cán bộ chính trị, làm nhà văn. Suốt cuộc đời ông gắn liền quân ngũ, và kể cả khi làm Chánh Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam. Đó cũng là điều dễ hiểu khi trọn cuộc đời chiến sĩ- nghệ sĩ của mình, tâm niệm khi cầm bút của ông là: “ Với tôi, viết về chiến tranh cách mạng và người lính là thiên chức”.

Trên chặng đường dài 40 năm sáng tác của Xuân Thiều, từ truyện ngắn đầu tay Dưới hầm bí mật viết vào tháng 6-1958 đăng trên tạp chí Văn nghệ Quân đội cho đến truyện ngắn Mười ngày cho cuộc đời viết tháng 7-1997, ông viết được hai tập thơ, 16 bộ tiểu thuyết và truyện ngắn, một tập tiểu luận-phê bình.. Hầu hết các sáng tác của ông đều lấy bối cảnh từ vùng đất Bình Trị Thiên, nơi gắn bó với cuộc đời người lính của ông.

Những sáng tác viết trong chiến tranh, như: Trời xanh, Mặt trận kêu gọi, Đi xa, Thôn ven đường, Chiến đấu trên mặt đường… mang đậm chất sử thi và cảm hứng ngợi ca đã góp phần vào cuộc chiến đấu chung của dân tộc. Trong những năm tháng chiến tranh với bút danh là Nguyễn Thiều Nam, ông đã viết nhiều tác phẩm được người đọc chú ý đến, như: Gieo mầm, Khúc sông, Chuyện làng Ra-Pồng… Trong đó Gieo mầm, Chuyện làng Ra-Pồng, Đêm hăm bảy là những truyện ngắn đầy máu lửa đã ghi dấu bước tiến mới trong truyện ngắn của ông. Trực tiếp đối mặt với chiến tranh, chứng kiến những đau thương mất mát của cả dân tộc để đi đến ngày chiến thắng và chính cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã làm trưởng thành cây bút văn xuôi Xuân Thiều và cũng chính Xuân Thiều đã giúp chúng ta hiểu hơn về một thời đạn bom khốc liệt, con người Việt Nam đã sống xứng đáng với dân tộc và với chính mình.

Có thể nói với những sáng tác trong chiến tranh “Xuân Thiều đã hòa chung vào dàn đồng ca của một nền văn nghệ với ý thức ngòi bút cũng là vũ khí”. Sau chiến tranh ông vẫn bền bỉ sáng tạo từ nguồn cảm hứng về chiến tranh, nhưng ông cũng là người sớm nhận ra con đường tất yếu của một nền văn học, vì thế ông đã âm thầm tìm hướng đi mới, tự đổi mới mình trên trang viết điều đó được thể hiện qua sáng tác lẫn phê bình. Ông tâm sự: “Viết về chiến tranh lúc này không chỉ là để cổ vũ, động viên mà nhằm khám phá hiện thực chiến tranh, tìm vẻ đẹp của con người Việt Nam như một sự lý giải vì sao dân tộc ta chiến thắng được những đội quân xâm lược khổng lồ”. Cũng vì vậy, các tác phẩm: Gió từ miền cát, Truyền thuyết quán Tiên, Xin đừng gõ cửa… là những truyện ngắn nhận được nhiều quan tâm của dư luận và bạn đọc.

Trong những sáng tác dài hơi của ông, tiểu thuyết Huế - mùa mai đỏ (hay Tư Thiên) được ghi nhận “không chỉ tái tạo lại không khí của một mùa tổng tiến công chiến lược mà quý hơn, tác giả đã tạc lại những con người tuyệt vời của mùa xuân lịch sử” (Nguyễn Văn Lưu). Nhà phê bình Nguyễn Hữu Sơn xem bộ tiểu thuyết Tư Thiên là sự lắng lại những trải nghiệm thời gian chiến tranh của Xuân Thiều, là: “một sự tổng kết và dấu hiệu vận động của tư duy nghệ thuật ở ngòi bút Xuân Thiều”. Về tiểu thuyết Huế - mùa mai đỏ, nhà văn Xuân Thiều cho biết: “Tôi không được may mắn tham gia chiến dịch Mậu Thân ở Huế. Bấy giờ tôi vừa ở đường mòn Hồ Chí Minh về Hà Nội. Mãi cuối năm 1968, tôi mới vào chiến trường Trị Thiên. Ngay khi tôi mới đến, các anh trong lãnh đạo khu ủy và quân khu đều khuyên tôi nên viết về chiến dịch Mậu Thân ở Huế…

Suốt một năm lăn lộn khắp các đơn vị, sổ tay tôi đầy những trang ghi chép. Vậy mà những trang ghi chép kia chỉ nằm yên lặng trong sổ tay, trong ký ức hơn chục năm, không trở thành tác phẩm được… Những tài liệu thu lượm được về Huế Mậu Thân vẫn luôn luôn trăn trở, thôi thúc tôi... Tôi bắt tay vào viết cuốn Huế - mùa mai đỏ từ cuối năm 1978… Cuối năm 1984 tôi mới viết tiếp. Tôi là người viết chậm, chữ nghĩa ra trên trang giấy đối với tôi là khó khăn. Dù sao thì Huế - mùa mai đỏ tập một cũng đã ra mắt bạn đọc. Tôi coi đó một lời chào kỳ tích của quân dân ta, như một nén hương để tưởng niệm bạn bè, đồng chí, đồng đội đã hy sinh vì nghĩa lớn”.

Như nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhận xét: “Càng khám phá, chúng ta càng tìm thấy những vẻ đẹp của Xuân Thiều. Có thể nói những tác phẩm của Xuân Thiều rồi sẽ đi cùng năm tháng”. Vâng, thật đáng trân trọng thay những trang sách của một cuộc đời mà như Xuân Thiều từng nói: “Viết về chiến tranh cách mạng và người lính là thiên chức”.

Nguồn: Nhân Dân

Tags
Chú ý: Mọi lời bình sẽ được kiểm duyệt trước khi đăng tải. Những lời bình chứa lời lẽ tục tĩu, khiếm nhã, liên quan tới vấn đề chính trị, tôn giáo sẽ tự động bị xoá bỏ.
h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai h�i c?t 423 minh khai